Er gebeurt de laatste tijd veel, zowel in de zorg als bij de industrie. Maar ook bij mij met alle ontwikkelingen rond Corona hebben we veel geleerd over mensen, organisaties, ketens en netwerken. Op deze plaats zal ik regelmatig mijn bespiegelingen plaatsen over de vele ontwikkelingen die we de komende jaren kunnen verwachten.

Imago Logistiek


Ik begrijp een aantal maatregelen niet en ook logistiek zijn er nogal wat meningsverschillen tussen aanpak en mijn persoonlijke visie, maar desondanks volg ik netjes alle instructies, hou ik me aan alle maatregelen. Hoe minder de verdeeldheid, hoe beter de effectiviteit van aanpak.

Maar daar zit wel direct het probleem. Dat we ook voor Corona 17 miljoen bondscoaches hebben zit in de aard van de Hollander, maar dat de leden van een crisisteam in ieder praatprogramma hun eigen (vaak afwijkende) meningen vertellen, zorgt voor een hele grote onzekerheid in de samenleving. Onzekerheid brengt altijd weerstand. Die weerstand moeten we de kop niet indrukken maar bij de oorzaak aanpakken, tenslotte heb je die zelf gecreëerd door niet met 1 stem naar buiten te treden.

Een expert viroloog is geen crisismanager, net als dat ik niet aan mijn loodgieter zal vragen de elektriciteit er even bij te doen. Omdat ik denk dat dit toch echt twee verschillende expertises zijn. Zo zijn er nogal wat logistieke trajecten in deze hele Coronacrisis en het vaccinatietraject. Logistiek gezien is daar wel wat op aan te merken helaas nog steeds). Ik heb het niet over Movianto en transport,  want logistiek is zoveel meer
(planning, capaciteit, processen, ketens, samenwerking, enz.) en dat moeten we dus blijkbaar nog heel goed uitleggen. Maar er zijn dan ook bijna geen echte logistiek specialisten betrokken. Vandaar dat ik mij mateloos stoor aan diverse politici, OMT leden en andere beleidsmakers, die niet-logistici verantwoordelijkheid geven voor complexe trajecten met de mededeling “het zal niet fout gaan op zoiets simpels als logistiek”.

Voor de duidelijkheid: Ik hoef er niet bij betrokken te zijn, leuke opdrachten genoeg, maar als sector hebben we duidelijk een groot imagoprobleem. Diverse netwerkvrienden zijn wel hier en daar betrokken, maar zijn zelf eerder afgehaakt vanwege de vele eigen belangen, bedrijfs- en vriendjespolitiek. We moeten heel snel als sector aan de slag, want als de beleving is dat iedereen wel logistiek kan organiseren omdat het eenvoudig is, dan blijven we de problemen houden die we nu hebben. Voorraden persoonlijke beschermingsmiddelen (inmiddels in heel Nederland voor vele jaren voorraad), de voortdurende medicijntekorten, en natuurlijk, de grootste doorn in het oog van logistici, de vaccinatie.

De beste stuurlui staan aan wal, klopt in dit geval met ernstige gevolgen. Maar zelfs dat zie ik niet als het grootste probleem. De logistieke sector heeft internationaal aanzien. Vanuit de hele wereld komen studenten hier naar toe. Vele bedrijven hebben logistieke technieken gebruikt om een concurrerend voordeel te behalen. Logistieke technieken in de zorg zoals Lean, zorgpaden en vbh, hebben bijgedragen aan kortere wachtlijsten, hoge beschikbaarheid van middelen en procesbesparingen van miljarden. We dachten dat we toch hebben laten zien dat logistiek een vak is, met experts, net als bij virussen en de loodgieter. Maar blijkbaar is dat bij beleidsmakers nog niet bekend en onderschatten zij nog steeds het belang van professionele logistiek. Laten we het dus nog maar even niet hebben over ketensamenwerking.

Aan mijn netwerkvrienden wil ik vragen wie er zin heeft om samen de grootste uitdaging van alles aan te gaan: Beleidsmakers op alle terreinen te doen inzien wat een professionele aanpak van samenwerken in ketens kan betekenen voor iedere sector, zelfs in politiek Den Haag. Misschien zijn we dan klaar voor een nieuwe crisis.


Netwerken na Corona

Van Ketenvoorraden naar Netwerksamenwerking

De zorg moet veranderen dat is nu wel duidelijk. We kunnen niet langer verder met alleen het optimaliseren van bestaande processen. Als iets ons de afgelopen maanden wel heeft geleerd is het dat volledige herstructurering van netwerken meer noodzaak dan wens is. Al jaren praten we over een verschuiving van ketens naar netwerken. Toch zijn het juist de netwerken die voor meer stabiliteit kunnen zorgen in onvoorspelbare tijden.

In andere sectoren zijn disruptieve initiatieven uitermate succesvol gebleken. Denk daarbij aan de taxibranche die met Uber zo’n grondige herziening ondergaat. Maar natuurlijk heeft ook AirBnB de hotelwereld behoorlijk verstoord, met een concept dat breed aanslaat. Wat is de achtergrond van het succes, en kunnen we dit ook toepassen in de zorg. Kort gezegd: Ja dat kan!

Het probleem van disruptie zal nog lang nagalmen. De kleinste variatie op het bekende virus, zal weer tot reactie leiden. Wees nou niet bang in november als in allerlei praatprogramma’s de paniek weer toe slaat. In het griepseizoen denkt iedereen met een griepje dat hij Corona heeft. Om daar snel op te kunnen reageren stoppen we nu de hele keten vol met voorraad zodat we niet misgrijpen als we het nodig hebben. We hebben nu angst, de paniek van maart en april zit er nog vers in, dus reageren we heel erg primitief. Het is geen structurele oplossing. Als we eenmaal een vaccin hebben, zullen we weer gewoon op de kosten gaan letten.

Netwerksamenwerking kan op vele manieren worden ingezet. Voor de thuiszorg kan het helpen om industrie, welzijn, en zorg samen te brengen om eenzaamheid te voorkomen. Er zijn enkele honderden geweldige initiatieven in Nederland. Alle sectoren komen bij dezelfde persoon aan de deur. Voor de industrie is het een klant, voor de zorg een patiënt en voor welzijn een eenzame burger. Maar allemaal komen we op hetzelfde adres. Allemaal maken we kosten om dat efficiënt te doen, en allemaal vermijden we samenwerking. Laten we het nu eens niet doen voor de kostenbesparing, maar omdat efficiënter samenwerken, je mogelijkheden geeft om aan andere zaken meer aandacht te besteden. Non-Competitive-Network-Collaboration laten we daar nu eens de focus op gaan leggen.

Ook als we kijken naar de goederenstromen in de zorgketen, dan zien we een dramatisch gebrek aan echte samenwerking. Echte samenwerking vraagt om een transparantie die niet mogelijk is bij commerciële partijen. Dat zien we nu al 2 decennia binnen supply chain management. We proberen het van alle kanten, maar de successen zijn binnen bedrijven behaald, op zijn best in enkele 1 op 1 samenwerkingen, maar nooit in netwerken. Iedere beroepsgroep claimt de term supply chain management maar van samen is geen sprake.

Op dit ogenblik richten we alle processen in met een brede basis, want ja er is nu eenmaal veel variatie. Maar wat als we nu die basis veel smaller inrichten en sneller elkaar helpen. Bij kleine variaties zal dat binnen een organisatie zijn of binnen de keten. Bij grotere variaties is samenwerking in netwerken of binnen de horizontale keten logischer. Als we dit eenzijdig van een ander vragen komt het nooit economisch rendabel van de grond. Als we het breder en gezamenlijk aanpakken liggen er vol op kansen.

Vanuit de bottleneck theorie weten we dat een bottleneck ontlast moet worden, en de capaciteit uitgebreid. Meestal doen we dat uitbreiden gelijk structureel waardoor we in alle sectoren in de basis een enorme overcapaciteit hebben. In de zorg zijn er hulpmiddelen die iedere afdeling af en toe nodig heeft. De meest afdelingen houden krampachtig aan die hulpmiddelen vast. Sommige ziekenhuizen hebben dit al geregeld per verdieping en een enkel ziekenhuis heeft een centrale capaciteit die voor iedereen beschikbaar is. Het gevolg is veel minder hulpmiddelen, enorme besparing op zorgcapaciteit naar het zoeken van hulpmiddelen en een hogere beschikbaarheid als het echt nodig is.

Dat is een voorbeeld op microniveau. Nu is het aan ons om veel breder te kijken en te zien wat we in netwerken kunnen regelen. Iedereen die nu nog met ketens bezig is: Ketens zijn altijd verbonden met andere ketens, laten we die verbonden ketens nu eens netwerken noemen. Met het toenemen van het aantal schakels (iets dat netwerken met zich mee brengt), neemt ook de onvoorspelbaarheid toe, maar tegelijk ook de mogelijkheden om bij iedere vorm van variatie een geschikte oplossing te vinden. Structureel regelen en vastleggen en je kunt met een smalle basis je kosten verlagen en beschikbaarheid vergroten.

Laat je niet gek maken door een opleving, bouw zeker niet als een malle die voorraden op, maar zorg dat je bent voorbereid. Dat vraagt om netwerken die makkelijk en snel kunnen mee veranderen en de rust kunnen bewaren. Ze waren tenslotte voorbereid.